Jan met de Pet gaat in gesprek met D66 Nieuwegein. Niet over idealen op papier, maar over wat er blijft hangen als de rook is opgetrokken. De vriend van Jan, Tinus A.I, kijkt toe en zal richting de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart aanstaande ook wel een keer ten tonele verschijnen.

De verkiezingsprogramma’s zijn geschreven, de ambities uitgesproken. De Digitale Stad Nieuwegein legde de plannen van de lokale partijen al langs zes vaste meetlatten. Maar papier is geduldig. Daarom kijkt Jan met de Pet verder dan de bekende thema’s. In gesprek met D66 Nieuwegein in ons virtuele coffeeshop laat hij de grote woorden even in de lucht hangen en richt hij zich op de vraag die zelden expliciet wordt gesteld: wat betekent dit programma voor de straat, de wijk en de mensen die niet meepraten maar wel meebetalen?

Jan heeft het programma van D66 van voor tot achter gelezen. Achtendertig pagina’s lang visie, betrokkenheid en vertrouwen in de toekomst. “Het kan wél”, staat er groot boven. Dat is alvast een optimistische binnenkomer. D66 ziet Nieuwegein als een stad die nog volop te kneden is, met de juiste plannen, de juiste processen en vooral de juiste houding. Verbinden, versterken, verduurzamen, het klinkt als een handleiding voor een betere stad.

Wat Jan meteen opvalt: D66 gelooft sterk in systemen. In overleg, in participatie, in platforms, raden, wijkcoördinatoren en burgerberaden. De stad als netwerk, waarin iedereen een stem kan hebben. Dat is sympathiek, maar Jan vraagt zich af hoeveel mensen daar in de praktijk echt aan meedoen. Niet iedereen heeft tijd, zin of energie om telkens weer aan te schuiven. Sommige Nieuwegeiners willen geen inspraakavond, maar gewoon dat dingen werken.

D66 schrijft vaak “samen met inwoners”. Dat komt terug bij wonen, mobiliteit, energie, veiligheid en zorg. Maar Jan mist af en toe de andere kant van het verhaal. Want samen beslissen betekent ook samen teleurgesteld worden. Niet elk idee kan doorgaan. Niet elke wens kan worden ingewilligd. In het programma leest Jan weinig harde nee’s. Alsof alles mogelijk is, mits goed uitgelegd en goed begeleid.

Opvallend sterk is de aandacht voor inclusie en toegankelijkheid. Openbare toiletten, begrijpelijke taal, obstakelvrije stoepen, prikkelarme ruimtes. Dat zijn geen grote ideologische statements, maar concrete voorstellen waar veel mensen dagelijks iets aan hebben. Jan ziet dat D66 hier oog heeft voor groepen die vaak worden vergeten. Tegelijk denkt hij ook praktisch: wie onderhoudt dit allemaal, wie handhaaft, en wat gebeurt er als het geld krapper wordt?

Bij duurzaamheid en afvalbeleid wordt D66 ambitieus. Diftar wordt genoemd als middel om afval te verminderen, energiebesparing als eerste stap in de energietransitie. Jan begrijpt de gedachte, maar denkt meteen aan de praktijk. Flats waar containers vaak vol zitten, huishoudens met weinig ruimte om afval te scheiden, mensen die al moeite hebben om rond te komen. Beleid kan logisch zijn, maar voelt pas eerlijk als de uitvoering klopt.

Het veiligheidshoofdstuk leest stevig, maar ook hier blijft D66 netjes. Ondermijning wordt aangepakt, drugsoverlast bestreden, handhaving sneller en gerichter. Tegelijk pleit D66 voor gereguleerde wietteelt en een coffeeshop in Nieuwegein. Dat is een duidelijke keuze. Jan mist alleen de scherpte over de gevolgen. Waar komt die coffeeshop dan, en wat betekent dat voor de buurt? Het programma vertrouwt erop dat dat gesprek later wel goed komt.

Cultuur, sport en ontmoeting krijgen veel ruimte. De bibliotheek als huiskamer, meer evenementen, ruimte voor jongeren, een bruisender stadshart. Jan leest het met plezier. Maar hij weet ook: levendigheid schuurt. Wat de één gezellig vindt, ervaart de ander als overlast. D66 benoemt zelden dat spanningsveld. Alsof belangen altijd te verenigen zijn. Jan weet uit ervaring dat dat niet zo is.

Aan het eind komt het bestuur en het geld. D66 zegt te staan voor realistisch financieel beleid, geen wensdenken, geen boekhoudkundige trucs. Dat klinkt geruststellend. Maar het blijft abstract. Er staat weinig over wat níet meer kan als het tegenzit. Geen concrete keuzes die pijn doen. Terwijl juist daar politiek zichtbaar wordt.

Alles bij elkaar ziet Jan een partij met goede bedoelingen, oog voor detail en een groot vertrouwen in overleg en vooruitgang. D66 schetst een stad waarin veel kan, veel mag en veel samen wordt gedaan. Jan met de Pet knikt vaak, maar fronst ook geregeld. Want tussen ideaal en uitvoering zit altijd de weerbarstige werkelijkheid.

“Het kan wél”, zegt D66. Jan denkt: prima. Maar vertel me dan ook wie er naast me staat als het niet lukt. Dat antwoord blijft in dit programma nog net iets te veel in de lucht hangen.

Jan met de Pet